Ý chính
Làm khách (quẻ Lữ) thì không có chỗ dung thân, phải thuận mới vào được. Tốn là thuận, là nhún, là gió. Gió không có hình mà vào được mọi khe hở. Hình quẻ: một hào âm nằm dưới hai hào dương, cái mềm nép dưới cái cứng.
Hai lần gió: gió thổi liên tục, thấm dần. Lời Thoán: hai lần Tốn là để nhắc đi nhắc lại mệnh lệnh. Cái mềm thuận theo cái cứng; cái cứng giữ trung chính mà chí được thực hiện.
Tốn chỉ "hanh thông chút ít", vì mềm thì không làm được việc lớn một mình. Cần "gặp đại nhân": thuận theo người giỏi, theo lẽ phải. Thuận theo cái sai thì không phải là Tốn mà là hèn.
Hình tượng
隨風,巽。君子以申命行事。 Tùy phong, Tốn. Quân tử dĩ thân mệnh hành sự. Gió nối theo gió, là quẻ Tốn. Người quân tử noi theo mà nhắc đi nhắc lại mệnh lệnh, rồi mới làm việc.
Gió thổi một lần thì chưa lay được cây; thổi mãi thì cây ngả. Muốn người ta làm theo, phải giải thích rõ, nhắc nhiều lần, cho thấm, rồi mới bắt tay làm. Mệnh lệnh ban ra một lần rồi phạt ngay là không phải cách của Tốn.
Sáu hào
Hào đọc từ dưới lên.
Hào 1 · Sơ LụcTiến lui do dự
進退,利武人之貞 – Tiến thoái, lợi vũ nhân chi trinh. Tiến rồi lại lui, do dự; lợi về giữ cái cứng quả quyết như người võ.
Hào 1 mềm, ở dưới cùng, thuận quá hóa ra do dự, không quyết được. Cần sự quả quyết của người lính. Tiểu Tượng: chí nghi ngờ; dùng chí người võ để trị.
Lời khuyên: Mềm mỏng không có nghĩa là do dự mãi. Đã biết đúng thì quyết.
Hào 2 · Cửu NhịNhún dưới giường, dùng thầy cúng
巽在牀下,用史巫紛若,吉,無咎 – Tốn tại sàng hạ, dụng sử vu phân nhược, cát, vô cữu. Nhún đến tận dưới giường; dùng nhiều thầy sử thầy cúng; tốt, không lỗi.
Hào 2 nhún mình rất mực, như quỳ dưới giường. Nhún quá thì dễ thành xu nịnh. Nhưng nếu cái nhún ấy là lòng thành, như người thầy cúng thành kính với thần linh, thì tốt. Tiểu Tượng: được đạo trung.
Lời khuyên: Hạ mình mà thật lòng thì không hèn. Nhún vì thành kính khác với nhún vì cầu lợi.
Hào 3 · Cửu TamNhún nhiều lần
頻巽,吝 – Tần tốn, lận. Nhún đi nhún lại nhiều lần, đáng tiếc.
Hào 3 quá cứng, bản tính không nhún, nhưng gặp thời phải nhún, nên nhún rồi lại thôi, thôi rồi lại nhún. Không thật lòng. Tiểu Tượng: chí cùng.
Lời khuyên: Nhún nhường mà không thật lòng, lúc có lúc không, thì người ta không tin.
Hào 4 · Lục TứĐi săn được ba thứ
悔亡,田獲三品 – Hối vong, điền hoạch tam phẩm. Hết ăn năn; đi săn được ba loại thú.
Hào 4 mềm mà đúng chỗ, thuận người trên, nhún người dưới. Đi săn được ba thứ: một để tế, một để đãi khách, một để nhà dùng. Thuận đúng cách thì được nhiều. Tiểu Tượng: có công.
Lời khuyên: Mềm mỏng đúng cách thì làm được việc, được lợi cho nhiều phía.
Hào 5 · Cửu NgũTrước ngày Canh ba ngày
貞吉,悔亡,無不利。無初有終。先庚三日,後庚三日,吉 – Trinh cát, hối vong, vô bất lợi. Vô sơ hữu chung. Tiên canh tam nhật, hậu canh tam nhật, cát. Giữ chính thì tốt, hết ăn năn, không gì không lợi. Lúc đầu không tốt mà cuối cùng tốt. Trước ngày Canh ba ngày, sau ngày Canh ba ngày, tốt.
Người đứng đầu trung chính, ra lệnh đổi mới. Ngày Canh tượng cho sự thay đổi. Trước khi đổi ba ngày thì báo trước, giải thích; sau khi đổi ba ngày thì xem xét kết quả. Đầu có thể chưa ổn, nhưng làm đúng thì cuối sẽ tốt. (So với quẻ Cổ: "trước Giáp ba ngày, sau Giáp ba ngày".)
Lời khuyên: Thay đổi gì thì báo trước, giải thích rõ; đổi xong thì theo dõi. Đầu chưa ổn cũng đừng nản.
Hào 6 · Thượng CửuNhún dưới giường, mất rìu
巽在牀下,喪其資斧,貞凶 – Tốn tại sàng hạ, táng kỳ tư phủ, trinh hung. Nhún đến tận dưới giường, mất cả tiền và rìu; cứ giữ thế thì xấu.
Cũng nhún dưới giường như hào 2, nhưng ở đây là nhún quá mức, nhún đến mất cả cái rìu, tức mất cả sự cứng cỏi, quyết đoán của mình. Thành hèn. Tiểu Tượng: ở trên mà cùng đường; mất rìu là đúng là xấu.
Lời khuyên: Nhún đến mức mất hết chính kiến, mất cả lòng tự trọng, là hỏng.