Quẻ 45 / 64

Tụy Tụ họp

Trạch Địa Tụy 萃 · trên Đoài (đầm), dưới Khôn (đất)

“Người tụ về một chỗ thì phải tụ bằng lẽ chính, có người đứng đầu đáng tin; đông người càng phải lo trước điều bất ngờ.”

Gieo quẻ

Lời quẻ

萃,亨。王假有廟,利見大人,亨,利貞。用大牲吉,利有攸往。

Tụy, hanh. Vương cách hữu miếu, lợi kiến đại nhân, hanh, lợi trinh. Dụng đại sinh cát, lợi hữu du vãng.

Tụ họp thì hanh thông. Vua đến nhà miếu; lợi về gặp bậc đại nhân, hanh thông, lợi về giữ chính. Dùng lễ vật lớn thì tốt, lợi cho việc tiến tới.

Ý chính

Vật gặp nhau (quẻ Cấu) thì tụ lại. Tụy là tụ họp. Nước đầm ở trên mặt đất, nước tụ lại thành đầm. Người tụ lại thành làng, thành nước.

Lời quẻ chỉ ra mấy điều cần cho một cuộc tụ họp. "Vua đến nhà miếu": người xưa tụ lòng người bằng việc thờ tổ tiên, tức có một cái gốc chung, một giá trị chung. "Gặp đại nhân": phải có người đứng đầu đáng tin. "Lợi trinh": tụ vì lẽ chính, không vì lợi riêng. "Dùng lễ vật lớn": thời thịnh thì không nên keo kiệt trong việc chung.

Lời Thoán: xem cái người ta tụ về, thì thấy được tình của trời đất muôn vật.

Hình tượng

澤上於地,萃。君子以除戎器,戒不虞。 Trạch thượng ư địa, Tụy. Quân tử dĩ trừ nhung khí, giới bất ngu. Đầm ở trên đất, là quẻ Tụy. Người quân tử noi theo mà sửa sang binh khí, đề phòng điều bất ngờ.

Nước tụ nhiều thì có lúc vỡ bờ. Người tụ đông thì dễ sinh tranh chấp, dễ bị kẻ ngoài dòm ngó. Chính lúc đông vui là lúc phải lo đề phòng. Cụ Phan nói: tụ được mà không giữ được, thì tụ cũng như không.

Sáu hào

Hào đọc từ dưới lên.

Hào 1 · Sơ LụcCó lòng tin mà không bền

有孚不終,乃亂乃萃。若號,一握為笑,勿恤,往無咎 – Hữu phu bất chung, nãi loạn nãi tụy. Nhược hiệu, nhất ác vi tiếu, vật tuất, vãng vô cữu. Có lòng tin mà không giữ đến cùng, nên lòng rối loạn, tụ bậy. Nếu biết kêu lên tìm người đúng, một cái bắt tay thì vui cười; đừng lo, cứ đi thì không lỗi.

Hào 1 muốn theo người đúng (hào 4), nhưng bị đám đông bên cạnh kéo đi, lòng lung lay. Nếu biết dứt ra, gọi người mình thật sự tin, thì một cái bắt tay là xong. Tiểu Tượng: chí bị rối.

Lời khuyên: Đứng giữa đám đông mà lòng lung lay, hãy tìm về người mình thật sự tin.

Hào 2 · Lục NhịĐược dẫn đến thì tốt

引吉,無咎,孚乃利用禴 – Dẫn cát, vô cữu, phu nãi lợi dụng thược. Được dắt dẫn đến thì tốt, không lỗi; có lòng thành thì lễ đơn sơ cũng được.

Hào 2 trung chính, ứng với người đứng đầu (hào 5). Có người dẫn thì đến, không chen lấn. Lòng thành thì lễ mọn cũng đủ (lễ Thược là lễ tế mùa xuân, đơn giản). Tiểu Tượng: giữ trung chưa đổi.

Lời khuyên: Đến với tập thể bằng lòng thật, không cần phô trương.

Hào 3 · Lục TamMuốn tụ mà than thở

萃如嗟如,無攸利,往無咎,小吝 – Tụy như ta như, vô du lợi, vãng vô cữu, tiểu lận. Muốn tụ mà phải than thở, không lợi gì; cứ đi thì không lỗi, chỉ hơi đáng tiếc.

Hào 3 không trung không chính, muốn tụ với ai cũng không ai nhận. Than thở. Nhưng đi lên theo hào 6 thì vẫn được, chỉ hơi kém. Tiểu Tượng: người trên thuận nhận.

Lời khuyên: Chưa tìm được chỗ hợp thì đừng nản. Mạnh dạn tìm đến, dù chỗ ấy chưa hoàn hảo.

Hào 4 · Cửu TứRất tốt mới không lỗi

大吉,無咎 – Đại cát, vô cữu. Phải rất tốt thì mới không lỗi.

Hào 4 ở gần người đứng đầu, lại được cả đám dưới tụ về mình. Chỗ ấy dễ bị nghi là lấn quyền. Phải thật sự tốt, thật sự công tâm, thì mới không bị trách. Tiểu Tượng: chỗ đứng không xứng.

Lời khuyên: Được nhiều người theo mà mình không phải người đứng đầu, hãy hết sức công tâm và khiêm tốn.

Hào 5 · Cửu NgũTụ vì có ngôi

萃有位,無咎。匪孚,元永貞,悔亡 – Tụy hữu vị, vô cữu. Phỉ phu, nguyên vĩnh trinh, hối vong. Người ta tụ về vì mình có ngôi, không lỗi. Nếu có người chưa tin, thì tu đức lớn, bền, chính, rồi hết ăn năn.

Người đứng đầu được người tụ về, nhưng có người chỉ tụ vì cái ghế, chưa thật lòng. Cách sửa không phải là ép, mà là tự tu đức cho lớn, cho bền. Tiểu Tượng: chí chưa sáng rộng.

Lời khuyên: Người ta theo mình vì chức thì chưa đủ. Hãy làm sao để người ta theo vì đức.

Hào 6 · Thượng LụcThan khóc chảy nước mắt

齎咨涕洟,無咎 – Tê tư thế di, vô cữu. Than thở, nước mắt nước mũi chảy, không lỗi.

Hào cuối ở ngoài, không ai tụ cùng, buồn khổ. Nhưng biết buồn, biết lo, thì không lỗi. Tiểu Tượng: chưa yên được ở trên.

Lời khuyên: Bị đứng ngoài tập thể thì buồn. Hãy để nỗi buồn ấy giúp mình xem lại mình.

Thực hành

Quẻ Tụy dạy cách tụ họp: tụ vì một cái gốc chung, có người đứng đầu đáng tin, giữ lẽ chính. Giữa đám đông, giữ lòng tin vào người đúng; đến bằng lòng thật; chưa có chỗ thì mạnh dạn tìm; được người theo thì công tâm; người ta theo vì chức thì tu đức để người theo vì lòng. Và đông người càng phải đề phòng bất ngờ.

Phần Thực hành dành cho hội viên

Bài học Đạo người quân tử của quẻ Tụy: đem ý quẻ vào cách làm việc, cư xử hằng ngày. Kèm chuyện đời thường và chuyện xưa trong sử Việt để thấy quẻ ứng vào việc thật ra sao.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên

Nếu gieo được quẻ này

Đây là thời tụ họp: nhiều người cùng đến, một nhóm đang hình thành. Hãy tụ vì lẽ chính, có người đứng đầu đáng tin và một mục tiêu chung. Đến bằng lòng thật. Nếu mình đứng đầu, hãy làm sao để người ta theo vì đức. Và đông vui thì càng phải đề phòng.

Gợi ý theo từng việc

Công việc
Thời tụ họp, người đến đông. Hợp tổ chức, liên kết, có người lãnh đạo tốt.
Tiền bạc, làm ăn
Tiền và người tụ về. Chuẩn bị sẵn để giữ của.
Tình cảm, gia đình
Đoàn tụ, sum họp gia đình. Tốt.
Sức khỏe
Đi đông người coi chừng mệt, lây bệnh.
Học hành, thi cử
Hợp học nhóm, lớp đông.
Đi xa, chuyển chỗ
Hợp đi họp mặt, lễ hội, về quê.

Nghiên cứu

Phần Nghiên cứu dành cho hội viên

Nguyên văn chữ Hán của lời quẻ, Thoán, Tượng và từng hào; lời chú của Trình Di và Chu Hy (bản dịch Ngô Tất Tố); lời giảng của cụ Phan Bội Châu. Đọc đối chiếu từng câu, giải chi tiết từng hào.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên