Quẻ 5 / 64

Nhu Biết chờ đợi

Thủy Thiên Nhu 需 · trên Khảm (nước, mây), dưới Càn (trời)

“Biết chờ là một tài năng: chờ có lòng tin, chờ mà vẫn chuẩn bị.”

Gieo quẻ

Lời quẻ

需,有孚,光亨,貞吉,利涉大川。

Nhu, hữu phu, quang hanh, trinh cát, lợi thiệp đại xuyên.

Chờ đợi mà có lòng tin, thì sáng sủa hanh thông; giữ chính thì tốt; lợi vượt sông lớn.

Ý chính

Quẻ Nhu có Càn (mạnh) ở dưới, Khảm (hiểm) ở trên. Người mạnh mà gặp hiểm chắn trước mặt thì phải chờ. Lời Thoán giải: "Nhu là chờ. Hiểm ở phía trước. Cứng mạnh mà không sa vào hiểm, nên không đến nỗi khốn cùng."

Chờ ở đây không phải ngồi không. Chờ của người mạnh là chờ có chủ đích: biết rằng thời sẽ đến, giữ lòng tin, giữ sức, và khi thời đến thì vượt được sông lớn. Chữ quan trọng là "hữu phu", có lòng tin. Người chờ mà không tin thì sinh nóng ruột, rồi làm liều.

Chữ Nhu (需) còn có nghĩa là nhu cầu, cái cần dùng, nhất là ăn uống. Tự quái nói: vật còn non thì phải nuôi, nên sau quẻ Mông là quẻ Nhu. Nuôi thân và chờ thời là hai mặt của cùng một việc.

Hình tượng

雲上於天,需。君子以飲食宴樂。 Vân thướng ư thiên, Nhu. Quân tử dĩ ẩm thực yến lạc. Mây lên trên trời, là quẻ Nhu. Người quân tử noi theo mà ăn uống, yên vui.

Mây đã kéo lên đầy trời, thế nào cũng mưa, chỉ là chưa tới lúc. Việc đã sắp đặt xong thì đừng làm rối thêm. Cụ Phan giải: một mặt nuôi thân cho khỏe (ăn uống), một mặt nuôi lòng cho yên (yên vui). Lời khuyên nghe giản dị mà rất khó: lúc chờ hãy ăn ngon ngủ yên, đừng để lo lắng ăn mòn mình.

Sáu hào

Hào đọc từ dưới lên. Sáu hào là sáu chỗ đứng chờ, càng lên càng gần chỗ hiểm.

Hào 1 · Sơ CửuChờ ở ngoài đồng xa

需于郊,利用恆,無咎 – Nhu vu giao, lợi dụng hằng, vô cữu. Chờ ở vùng ngoại ô xa; lợi ở chỗ giữ đều đặn như thường, không lỗi.

Còn xa chỗ hiểm, chưa cần làm gì đặc biệt. Cái nguy duy nhất là người có sức thường nóng muốn tiến. Kinh dặn cứ sống như thường ngày, đừng bỏ nếp thường mà lao tới.

Lời khuyên: Việc còn xa thì cứ sinh hoạt bình thường, đừng tự làm mình căng thẳng.

Hào 2 · Cửu NhịChờ trên bãi cát

需于沙,小有言,終吉 – Nhu vu sa, tiểu hữu ngôn, chung cát. Chờ trên bãi cát; có chút lời ra tiếng vào, cuối cùng tốt.

Đã đến gần bờ nước, bắt đầu có người bàn tán, chê mình chậm. Nhưng hào này giữ đức trung, lòng rộng rãi, không vì lời nói mà vội vàng. Cuối cùng vẫn tốt.

Lời khuyên: Người ta nói gì kệ người ta, miễn mình biết mình đang chờ cái gì.

Hào 3 · Cửu TamChờ trong bùn

需于泥,致寇至 – Nhu vu nê, trí khấu chí. Chờ trong bùn, tự rước giặc đến.

Nóng vội tiến sát chỗ hiểm, chân đã lún bùn, giặc kéo đến lúc nào không hay. Cụ Phan nói rõ: không phải tội của hoàn cảnh mà tội ở bản thân, vì cứng quá mà không giữ trung. Nhưng Tiểu Tượng vẫn để ngỏ: kính cẩn thận trọng thì không đến nỗi thua.

Lời khuyên: Đừng đặt mình vào chỗ dễ sa lầy chỉ vì sốt ruột. Đã lỡ đứng đó rồi thì cực kỳ cẩn thận.

Hào 4 · Lục TứChờ trong vũng máu

需于血,出自穴 – Nhu vu huyết, xuất tự huyệt. Chờ giữa chỗ đổ máu, rồi ra khỏi hang.

Đã ở ngay trong hiểm nạn. Nhưng hào này mềm mỏng và đúng vị trí, biết nghe theo (Tiểu Tượng: "thuận mà lắng nghe"), nên tìm được đường ra.

Lời khuyên: Khi đã lâm nạn, đừng chống cự mù quáng. Bình tĩnh, nghe ngóng, tìm lối thoát.

Hào 5 · Cửu NgũChờ bên rượu và cơm

需于酒食,貞吉 – Nhu vu tửu thực, trinh cát. Chờ trong cảnh có rượu có cơm, giữ chính thì tốt.

Người ở ngôi cao, có đức trung chính, chờ trong sự đủ đầy và an vui. Đây chính là hình ảnh "ăn uống yên vui" của Đại Tượng. Nhưng vẫn phải giữ chính: đủ đầy mà buông thả thì hỏng.

Lời khuyên: Khi mọi thứ ổn định, hãy hưởng một cách điều độ và giữ mình cho đúng.

Hào 6 · Thượng LụcKhách không mời mà đến

入于穴,有不速之客三人來,敬之終吉 – Nhập vu huyệt, hữu bất tốc chi khách tam nhân lai, kính chi chung cát. Sa vào hang, có ba người khách không mời mà đến; kính trọng họ thì cuối cùng tốt.

Chờ đến cùng, tưởng đã sa hẳn vào chỗ hiểm, thì có người đến giúp, lại là người mình không mời. Cụ Phan chỉ ra ba vị khách là ba hào dương ở dưới. Điều quan trọng là thái độ: đón họ với lòng kính trọng, đừng nghi ngờ hay coi thường.

Lời khuyên: Lúc bế tắc, sự giúp đỡ có thể đến từ chỗ không ngờ. Hãy mở lòng và trân trọng nó.

Thực hành

Quẻ Nhu dạy rằng chờ cũng là một việc làm. Chờ cho giỏi gồm: giữ lòng tin, giữ nếp sống thường, không nghe lời ra tiếng vào, không tiến vào chỗ bùn lầy, gặp nạn thì bình tĩnh, đủ đầy thì điều độ, và luôn mở lòng với người đến giúp. Người mạnh mà biết chờ thì mới thật sự mạnh.

Phần Thực hành dành cho hội viên

Bài học Đạo người quân tử của quẻ Nhu: đem ý quẻ vào cách làm việc, cư xử hằng ngày. Kèm chuyện đời thường và chuyện xưa trong sử Việt để thấy quẻ ứng vào việc thật ra sao.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên

Nếu gieo được quẻ này

Việc anh/chị hỏi chưa đến lúc, nhưng sẽ đến. Đừng ép, đừng liều. Hãy giữ sức khỏe, giữ lòng tin, chuẩn bị những gì cần chuẩn bị, và chú ý những người có thể bất ngờ đến giúp. Đến thời thì sẽ vượt được.

Gợi ý theo từng việc

Công việc
Việc sẽ thành nhưng chưa phải lúc. Chuẩn bị sẵn sàng và kiên nhẫn chờ thời.
Tiền bạc, làm ăn
Có lộc nhưng đến chậm. Đừng nóng ruột mà bỏ vào chỗ rủi ro, giữ tiền chờ dịp tốt.
Tình cảm, gia đình
Đừng giục, đừng ép. Cứ ăn uống vui vẻ, chăm lo cho nhau, chuyện sẽ đến lúc đến.
Sức khỏe
Bồi bổ, ăn uống điều độ, nghỉ ngơi đủ. Hồi phục cần thời gian, đừng vội.
Học hành, thi cử
Ôn kỹ và chờ đúng dịp mà thi. Chuẩn bị đủ thì kết quả sẽ đến.
Đi xa, chuyển chỗ
Nên chờ thời điểm thuận hơn, đừng đi trong lúc vội. Đã chuẩn bị kỹ thì đi được.

Nghiên cứu

Phần Nghiên cứu dành cho hội viên

Nguyên văn chữ Hán của lời quẻ, Thoán, Tượng và từng hào; lời chú của Trình Di và Chu Hy (bản dịch Ngô Tất Tố); lời giảng của cụ Phan Bội Châu. Đọc đối chiếu từng câu, giải chi tiết từng hào.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên