Quẻ 51 / 64

Chấn Sấm động

Thuần Chấn 震 · trên Chấn (sấm), dưới Chấn (sấm)

“Sấm nổ thì biết sợ để mà tự xét; sợ trước thì sau được cười, và giữa lúc rung chuyển vẫn không đánh rơi việc của mình.”

Gieo quẻ

Lời quẻ

震,亨。震來虩虩,笑言啞啞。震驚百里,不喪匕鬯。

Chấn, hanh. Chấn lai hích hích, tiếu ngôn ách ách. Chấn kinh bách lý, bất táng chủy sưởng.

Sấm động thì hanh thông. Sấm đến thì sợ hãi run rẩy, rồi sau cười nói ha ha. Sấm làm kinh động cả trăm dặm, mà người chủ tế không đánh rơi cái muỗng và chén rượu thơm.

Ý chính

Cái vạc (quẻ Đỉnh) là vật quý của nước; người giữ vạc là con trưởng. Chấn là con trưởng, là sấm. Hai lần sấm chồng lên nhau: sấm nổ liên hồi, trời đất rung chuyển.

Lời quẻ vẽ ba cảnh rất sống. Sấm đến thì ai cũng sợ, run. Nhưng người biết sợ mà tự răn mình thì sau đó được yên, cười nói vui vẻ. Và người có bản lĩnh thì dù sấm vang trăm dặm, vẫn đứng vững giữa lễ, không đánh rơi đồ tế trong tay.

Bài học: biến cố đến là điều không tránh được. Cái quan trọng là mình sợ đúng cách (sợ để tự xét, không phải sợ đến hoảng loạn) và giữ được việc chính của mình.

Hình tượng

洊雷,震。君子以恐懼脩省。 Tiến lôi, Chấn. Quân tử dĩ khủng cụ tu tỉnh. Sấm nổ liên tiếp, là quẻ Chấn. Người quân tử noi theo mà biết sợ hãi để sửa mình, xét mình.

Người xưa nghe sấm lớn thì đứng dậy, sửa áo, ngồi nghiêm. Không phải mê tín, mà là dịp để tự hỏi: mình có làm điều gì sai không? Mỗi biến cố trong đời là một tiếng sấm nhắc mình nhìn lại.

Sáu hào

Hào đọc từ dưới lên.

Hào 1 · Sơ CửuSợ trước, cười sau

震來虩虩,後笑言啞啞,吉 – Chấn lai hích hích, hậu tiếu ngôn ách ách, cát. Sấm đến thì sợ run, sau thì cười nói ha ha, tốt.

Hào 1 là chủ của quẻ, gặp sấm đầu tiên. Biết sợ, biết lo, nên sau đó được yên vui. Tiểu Tượng: sợ thì đưa đến phúc; cười sau vì đã có phép tắc.

Lời khuyên: Gặp biến cố, sợ là bình thường. Sợ để chuẩn bị, rồi sẽ có lúc cười.

Hào 2 · Lục NhịMất của, lên núi, đừng đuổi

震來厲,億喪貝,躋于九陵,勿逐,七日得 – Chấn lai lệ, ức táng bối, tê vu cửu lăng, vật trục, thất nhật đắc. Sấm đến nguy, liệu chừng mất của; lên chín tầng gò cao mà lánh; đừng đuổi theo, bảy ngày sẽ được lại.

Hào 2 ở sát trên hào 1 (sấm mạnh), nguy nhất. Biết là sẽ mất của, đừng tiếc, cứ lánh lên chỗ cao mà giữ mình. Của mất rồi thời gian sẽ trả lại. Tiểu Tượng: vì cưỡi trên cái cứng.

Lời khuyên: Gặp biến lớn, giữ người trước, giữ của sau. Đừng liều mạng đuổi theo cái đã mất.

Hào 3 · Lục TamSấm làm bủn rủn

震蘇蘇,震行無眚 – Chấn tô tô, chấn hành vô sảnh. Sấm làm bủn rủn tay chân; nhân sợ mà sửa đổi thì không có tai họa.

Hào 3 không đúng chỗ, gặp biến thì rối loạn. Nhưng nếu nhân nỗi sợ ấy mà đổi cách làm, rời khỏi chỗ không đúng, thì tránh được họa. Tiểu Tượng: chỗ đứng không xứng.

Lời khuyên: Biến cố làm mình hoảng là dấu hiệu mình đang ở sai chỗ. Nhân đó mà đổi.

Hào 4 · Cửu TứSấm sa vào bùn

震遂泥 – Chấn toại nê. Sấm sa vào bùn.

Hào 4 là sấm mà bị kẹp giữa các hào âm, như tiếng sấm rơi vào vũng bùn, không vang được. Có sức mà bị sa lầy. Tiểu Tượng: chưa sáng rộng.

Lời khuyên: Gặp biến mà mình sa lầy, mất phương hướng, thì phải tìm cách thoát ra khỏi chỗ bùn trước.

Hào 5 · Lục NgũSấm qua lại, không mất việc

震往來厲,億無喪,有事 – Chấn vãng lai lệ, ức vô táng, hữu sự. Sấm đi sấm lại đều nguy; liệu chừng không mất gì, vẫn còn việc để làm.

Người đứng đầu gặp biến cố dồn dập. Nhưng giữ đức trung, thì không mất cái chính, vẫn giữ được việc lớn của mình. Tiểu Tượng: việc ở chỗ trung, không mất lớn.

Lời khuyên: Biến cố liên tiếp, hãy giữ lấy việc chính. Đừng để cái khẩn cấp làm mất cái quan trọng.

Hào 6 · Thượng LụcRun rẩy nhìn quanh

震索索,視矍矍,征凶。震不于其躬,于其鄰,無咎。婚媾有言 – Chấn tác tác, thị quặc quặc, chinh hung. Chấn bất vu kỳ cung, vu kỳ lân, vô cữu. Hôn cấu hữu ngôn. Sợ đến rã rời, mắt nhìn ngơ ngác, đi thì xấu. Sấm chưa đến thân mình mà đến láng giềng, biết lo trước thì không lỗi. Người thân có lời ra tiếng vào.

Hào cuối sợ đến hoảng loạn. Nhưng nếu thấy sấm đánh nhà hàng xóm mà biết lo phòng cho nhà mình, thì không lỗi. Có thể người thân sẽ chê là lo xa, nhưng không sao. Tiểu Tượng: thấy láng giềng bị mà biết răn.

Lời khuyên: Thấy người khác gặp nạn, hãy rút kinh nghiệm cho mình ngay. Đừng đợi sấm đến nhà.

Thực hành

Quẻ Chấn dạy cách đối diện biến cố: biết sợ để tự xét, sửa mình. Sợ trước thì cười sau; giữ người trước giữ của sau; nhân sợ mà đổi chỗ sai; đừng sa lầy; giữ việc chính giữa biến cố dồn dập; thấy người khác gặp nạn thì phòng cho mình. Và như người chủ tế giữa tiếng sấm: không đánh rơi việc của mình.

Phần Thực hành dành cho hội viên

Bài học Đạo người quân tử của quẻ Chấn: đem ý quẻ vào cách làm việc, cư xử hằng ngày. Kèm chuyện đời thường và chuyện xưa trong sử Việt để thấy quẻ ứng vào việc thật ra sao.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên

Nếu gieo được quẻ này

Anh/chị đang hoặc sắp gặp một biến cố, một cú sốc. Sợ là bình thường; hãy dùng nỗi sợ ấy để xem lại mình. Giữ người trước, giữ của sau. Giữ lấy việc chính, đừng hoảng loạn. Rồi sẽ có lúc cười nói vui vẻ.

Gợi ý theo từng việc

Công việc
Có chuyện làm giật mình như sấm nổ. Bình tĩnh thì sợ xong rồi cười. Tự xét mình mà sửa.
Tiền bạc, làm ăn
Có biến động bất ngờ. Giữ bình tĩnh, mất gì cũng đừng hoảng đuổi theo.
Tình cảm, gia đình
Có chuyện làm xáo động. Bình tĩnh nói chuyện, sau sẽ yên.
Sức khỏe
Gặp chuyện bất ngờ thì giữ bình tĩnh trước đã. Có gì bất thường thì hỏi bác sĩ.
Học hành, thi cử
Có bài thi bất ngờ. Bình tĩnh làm bài.
Đi xa, chuyển chỗ
Cẩn thận khi đi, tránh vội vàng.

Nghiên cứu

Phần Nghiên cứu dành cho hội viên

Nguyên văn chữ Hán của lời quẻ, Thoán, Tượng và từng hào; lời chú của Trình Di và Chu Hy (bản dịch Ngô Tất Tố); lời giảng của cụ Phan Bội Châu. Đọc đối chiếu từng câu, giải chi tiết từng hào.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên