Quẻ 14 / 64

Đại Hữu Có lớn

Hỏa Thiên Đại Hữu 大有 · trên Li (lửa), dưới Càn (trời)

“Có nhiều trong tay là lúc dễ sa ngã nhất; giữ được cái có lớn là nhờ khiêm tốn, chia sẻ và biết sợ.”

Gieo quẻ

Lời quẻ

大有,元亨。

Đại hữu, nguyên hanh.

Có lớn, rất hanh thông.

Ý chính

Người cùng lòng với nhau (quẻ Đồng Nhân) thì của cải, sức lực, nhân tài sẽ tụ về. Vì vậy sau Đồng Nhân là Đại Hữu, nghĩa là "có nhiều, có lớn".

Lửa ở trên trời như mặt trời giữa trưa, soi sáng mọi vật. Quẻ chỉ có một hào âm ở ngôi cao nhất (hào 5), năm hào dương đều theo về. Người đứng đầu mềm mỏng, khiêm tốn, mà giữ được cả năm người mạnh. Đó là cái tài của quẻ: không dùng sức ép người, mà dùng lòng rộng mở để người tự đến.

Lời quẻ chỉ ba chữ "đại hữu nguyên hanh", ít mà rất tốt. Nhưng đọc các hào sẽ thấy: cái khó không phải là có, mà là giữ cái có.

Hình tượng

火在天上,大有。君子以遏惡揚善,順天休命。 Hỏa tại thiên thượng, Đại hữu. Quân tử dĩ át ác dương thiện, thuận thiên hưu mệnh. Lửa ở trên trời, là quẻ Đại Hữu. Người quân tử noi theo mà ngăn điều ác, đề cao điều thiện, thuận theo mệnh tốt của trời.

Mặt trời trên cao thì soi rõ mọi thứ, cả tốt lẫn xấu. Khi có nhiều quyền, nhiều của, thì có sức để làm nhiều việc, và cũng phải chọn rõ: dùng nó để dẹp cái xấu, nâng cái tốt. Cụ Phan nói: có lớn mà không làm điều thiện thì cái có ấy chỉ là gánh nặng.

Sáu hào

Hào đọc từ dưới lên.

Hào 1 · Sơ CửuChưa dính vào cái hại

無交害,匪咎,艱則無咎 – Vô giao hại, phỉ cữu, gian tắc vô cữu. Chưa dính dáng gì đến cái hại, chưa có lỗi; biết nhớ gian nan thì không lỗi.

Mới bắt đầu có, chưa ai ghen, chưa sinh kiêu. Nhưng Kinh dặn ngay từ đầu: phải nhớ cái khó. Cụ Phan nói: người mới giàu dễ sinh kiêu xa, nếu biết nghĩ lúc gian nan thì giữ được.

Lời khuyên: Mới có chút thành công, hãy nhớ những ngày khó. Đó là cách giữ mình không kiêu.

Hào 2 · Cửu NhịXe lớn chở nặng

大車以載,有攸往,無咎 – Đại xa dĩ tái, hữu du vãng, vô cữu. Xe lớn để chở, có chỗ đi tới, không lỗi.

Hào 2 cứng mà giữ đức trung, được người đứng đầu tin cậy. Như chiếc xe lớn, chở được việc nặng mà không đổ. Tiểu Tượng: chất nhiều ở giữa mà không hỏng.

Lời khuyên: Được giao việc lớn thì nhận. Người vững vàng và công tâm thì gánh được nhiều.

Hào 3 · Cửu TamDâng lên thiên tử

公用亨于天子,小人弗克 – Công dụng hưởng vu thiên tử, tiểu nhân phất khắc. Bậc công hầu đem của mình dâng lên thiên tử; kẻ tiểu nhân thì không làm được thế.

Hào 3 ở chỗ cao của quẻ dưới, như một vị chư hầu giàu có. Người tốt ở chỗ ấy thì biết cái mình có là để phục vụ cái chung. Kẻ tiểu nhân ở chỗ ấy thì giữ làm của riêng, rồi sinh lòng lấn trên. Tiểu Tượng: tiểu nhân ở đó thì hại.

Lời khuyên: Có của, có quyền rồi, hãy hỏi: mình đang dùng nó cho ai?

Hào 4 · Cửu TứKhông phô cái thịnh

匪其彭,無咎 – Phỉ kỳ bàng, vô cữu. Không khoe cái thịnh của mình, không lỗi.

Hào 4 ở sát người đứng đầu, lại có nhiều. Nếu phô trương thì dễ bị nghi là lấn át người trên. Biết giấu bớt cái thịnh, tự hạ mình xuống, thì yên. Tiểu Tượng: sáng suốt mà biết phân biệt.

Lời khuyên: Làm việc gần người đứng đầu, đừng để cái tài, cái giàu của mình lấn át họ.

Hào 5 · Lục NgũLòng tin qua lại, có uy

厥孚交如,威如,吉 – Quyết phu giao như, uy như, cát. Lấy lòng thành tin mà giao với người dưới, lại có uy, tốt.

Người đứng đầu mềm mỏng, lấy lòng thật đối với người dưới, nên người dưới cũng thật lòng đáp lại. Nhưng mềm quá thì dễ bị nhờn, nên phải có uy. Tiểu Tượng: lấy lòng tin để mở chí người; có uy thì người không dám coi thường.

Lời khuyên: Người lãnh đạo cần cả hai: thật lòng để người gần, có uy để người nể.

Hào 6 · Thượng CửuTrời giúp

自天祐之,吉無不利 – Tự thiên hựu chi, cát vô bất lợi. Từ trời giúp cho, tốt, không gì không lợi.

Ở chỗ tột cùng của cái có mà không đầy tràn, vì biết tôn người hiền, giữ lòng tin, thuận theo lẽ phải. Đại Hệ Từ giải: trời giúp người thuận, người giúp người tin. Đây là hào hiếm hoi được "không gì không lợi".

Lời khuyên: Có nhiều đến đâu, cứ giữ lòng tin và kính người hiền, thì phúc tự đến.

Thực hành

Quẻ Đại Hữu dạy cách sống khi có nhiều: nhớ lúc khó, gánh việc lớn bằng sự vững vàng, dùng cái mình có cho việc chung, không phô trương, lãnh đạo bằng lòng thật mà có uy, và giữ lòng tin đến cuối. Có lớn thì có sức để ngăn cái xấu, nâng cái tốt. Dùng cái có như vậy thì cái có mới bền.

Phần Thực hành dành cho hội viên

Bài học Đạo người quân tử của quẻ Đại Hữu: đem ý quẻ vào cách làm việc, cư xử hằng ngày. Kèm chuyện đời thường và chuyện xưa trong sử Việt để thấy quẻ ứng vào việc thật ra sao.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên

Nếu gieo được quẻ này

Đây là thời thịnh, thời có nhiều: của cải, cơ hội, người giúp. Hãy dùng nó để làm việc tốt, chia sẻ với người xung quanh. Đừng khoe khoang, đừng kiêu. Nhớ những ngày khó, giữ lòng thật với mọi người, thì cái có sẽ bền lâu.

Gợi ý theo từng việc

Công việc
Thời có nhiều, được việc, được người. Dùng thành công để làm việc tốt thì càng bền.
Tiền bạc, làm ăn
Tài lộc dồi dào. Đừng khoe khoang, chi tiêu có chừng, chia sẻ bớt cho người cần.
Tình cảm, gia đình
Đầy đủ, ấm áp. Khiêm nhường giữa lúc sung túc thì giữ được hạnh phúc.
Sức khỏe
Tốt, nhưng coi chừng ăn uống quá đà khi đủ đầy.
Học hành, thi cử
Kết quả tốt. Đừng tự mãn, tiếp tục học thêm.
Đi xa, chuyển chỗ
Thuận lợi, đi xa có kết quả.

Nghiên cứu

Phần Nghiên cứu dành cho hội viên

Nguyên văn chữ Hán của lời quẻ, Thoán, Tượng và từng hào; lời chú của Trình Di và Chu Hy (bản dịch Ngô Tất Tố); lời giảng của cụ Phan Bội Châu. Đọc đối chiếu từng câu, giải chi tiết từng hào.

Xem các gói hội viên Đã có mã hội viên