Tiến dần (quẻ Tiệm) thì có chỗ về. Quy Muội là người con gái trẻ về nhà chồng. Tiệm là đi đủ lễ, từ từ, nên tốt. Quy Muội thì ngược lại: Đoài là thiếu nữ, vui vẻ, chủ động đi theo Chấn là trưởng nam. Cô gái tự đi theo người, vì vui, vì cảm xúc, không đợi lễ. Vì vậy lời quẻ nói "đi thì xấu".
Thời xưa, "quy muội" còn chỉ việc em gái đi theo chị về làm vợ lẽ, ở phận thấp. Các hào nói nhiều về cái phận ấy: ở chỗ thấp mà giữ được đức thì vẫn tốt.
Lời Thoán vẫn nói: đây là đại nghĩa của trời đất, trời đất không giao thì muôn vật không sinh. Hôn nhân là việc lớn và tự nhiên. Cái xấu không phải ở việc gắn bó, mà ở cách gắn bó: vội vàng, vì ham vui, không đúng chỗ.
Hình tượng
澤上有雷,歸妹。君子以永終知敝。Trạch thượng hữu lôi, Quy muội. Quân tử dĩ vĩnh chung tri tệ. Trên đầm có sấm, là quẻ Quy Muội. Người quân tử noi theo mà nghĩ đến lâu dài, đến lúc cuối, để biết trước cái hỏng.
Sấm động thì nước đầm gợn theo, nhưng sấm qua thì đầm lại yên. Cảm xúc bùng lên rồi sẽ lắng. Trước khi gắn bó, hãy nghĩ: mười năm, hai mươi năm nữa thì sao? Thấy trước chỗ hỏng thì mới giữ được lâu.
Sáu hào
Hào đọc từ dưới lên.
Hào 1 · Sơ CửuVề làm thứ thiếp, chân què vẫn đi
歸妹以娣,跛能履,征吉 – Quy muội dĩ đệ, bả năng lí, chinh cát. Em gái theo về làm vợ thứ; như chân què mà vẫn đi được; đi thì tốt.
Ở phận thấp, không phải chính thất, như chân què. Nhưng có đức (hào dương), biết giúp đỡ người trên, thì vẫn đi được, vẫn tốt. Tiểu Tượng: giữ được lẽ thường.
Lời khuyên: Ở vị trí phụ, đừng buồn. Làm tốt phần mình thì vẫn có ích, vẫn được quý.
Hào 2 · Cửu NhịMắt chột vẫn nhìn được
眇能視,利幽人之貞 – Diểu năng thị, lợi u nhân chi trinh. Mắt chột vẫn nhìn được; lợi về giữ chính như người ở ẩn.
Hào 2 có đức trung, nhưng người mình theo (hào 5) yếu, không xứng. Như chột mắt, chỉ thấy được một phần. Hãy giữ mình như người ở ẩn, chung thủy, lặng lẽ. Tiểu Tượng: chưa đổi lẽ thường.
Lời khuyên: Gắn bó với người chưa hoàn hảo, hãy giữ lòng mình ngay thẳng và chung thủy.
Hào 3 · Lục TamChờ mà không được, về làm thứ
歸妹以須,反歸以娣 – Quy muội dĩ tu, phản quy dĩ đệ. Em gái chờ để được về làm chính, nhưng rốt cuộc quay về làm thứ.
Hào 3 không trung không chính, lại ham vui, muốn được chỗ cao mà không xứng. Chờ mãi không ai rước, đành chịu phận thấp. Tiểu Tượng: chỗ đứng không xứng.
Lời khuyên: Đòi cái không xứng với mình thì cuối cùng phải nhận cái thấp hơn.
Hào 4 · Cửu TứLỡ thì, về muộn có lúc
歸妹愆期,遲歸有時 – Quy muội khiên kỳ, trì quy hữu thời. Em gái lỡ thì, về muộn nhưng sẽ có lúc.
Hào 4 cứng, có đức, không chịu về bừa, chờ người xứng đáng. Lỡ thì, nhưng không sao, sẽ có lúc. Tiểu Tượng: chí là chờ đợi mà đi.
Lời khuyên: Chưa gặp đúng người, đúng việc thì đừng vội nhận bừa. Chờ thêm không sao.
Hào 5 · Lục NgũÁo vua không đẹp bằng áo người hầu
帝乙歸妹,其君之袂,不如其娣之袂良。月幾望,吉 – Đế Ất quy muội, kỳ quân chi duệ, bất như kỳ đệ chi duệ lương. Nguyệt cơ vọng, cát. Vua Đế Ất gả em gái; tay áo của nàng (vợ chính) không đẹp bằng tay áo của người theo hầu. Trăng gần rằm, tốt.
Công chúa con vua mà về nhà chồng ăn mặc giản dị, không đẹp bằng người hầu. Quý ở đức, không ở áo. Như trăng gần rằm mà chưa tròn, không tự mãn. Tiểu Tượng: lấy đức trung mà quý.
Lời khuyên: Ở địa vị cao, hãy giản dị. Đẹp ở đức, không ở áo.
Hào 6 · Thượng LụcGiỏ không, dê không máu
女承筐無實,士刲羊無血,無攸利 – Nữ thừa khuông vô thực, sĩ khuê dương vô huyết, vô du lợi. Người vợ bưng giỏ mà giỏ không; người chồng giết dê mà không có máu; không lợi gì.
Lễ tế mà không có thực chất: giỏ không có lễ vật, dê không có máu. Cuộc gắn bó chỉ còn hình thức, không có lòng. Tiểu Tượng: bưng cái giỏ rỗng.
Lời khuyên: Một mối quan hệ chỉ còn vỏ ngoài thì không còn gì. Hãy nuôi cái thực chất bên trong.
Thực hành
Quẻ Quy Muội dạy về sự gắn bó: đừng gắn bó vội vì cảm xúc; nghĩ đến lâu dài. Ở phận thấp thì làm tốt phần mình; gắn với người chưa hoàn hảo thì giữ lòng chung thủy; đừng đòi cái không xứng; chưa gặp đúng thì chờ; ở cao thì giản dị; và đừng để mối quan hệ chỉ còn hình thức.
Phần Thực hành dành cho hội viên
Bài học Đạo người quân tử của quẻ Quy Muội: đem ý quẻ vào cách làm việc, cư xử hằng ngày. Kèm chuyện đời thường và chuyện xưa trong sử Việt để thấy quẻ ứng vào việc thật ra sao.
Anh/chị đang định gắn bó với một người, một nơi, một việc. Đừng vội vì cảm xúc. Hãy nghĩ đến lâu dài: nó sẽ ra sao sau nhiều năm? Nếu mình đang ở vị trí phụ, hãy làm tốt phần mình. Và giữ cho mối quan hệ có thực chất, không chỉ có hình thức.
Nguyên văn chữ Hán của lời quẻ, Thoán, Tượng và từng hào; lời chú của Trình Di và Chu Hy (bản dịch Ngô Tất Tố); lời giảng của cụ Phan Bội Châu. Đọc đối chiếu từng câu, giải chi tiết từng hào.